Okres realizacji: czerwiec – październik 2025

„Archiwa pod trzema miotłami” to lokalna inicjatywa archiwistyczna realizowana przez grupę nieformalną Szeptuchowo (Jasiona, gmina Lewin Brzeski) we współpracy z Fundacją „Do dzieła” z Lubszy – naszym Patronem, od lat działającym na rzecz upowszechniania kultury tradycyjnej i ochrony dziedzictwa na Opolszczyźnie.

Jako koordynatorka projektu, a zarazem mieszkanka Jasiony – choć napływowa – od kilku lat prowadzę lokalną izbę regionalną „Szeptuchowo pod trzema miotłami”. To miejsce spotkań, gromadzenia pamiątek, przedmiotów codziennego użytku, starych książek czy sprzętów rolniczych, a także ogród ziołowy, który łączy pokolenia. Projekt jest naturalnym rozwinięciem tej działalności – teraz wspólnie z mieszkańcami tworzymy pierwsze społeczne archiwum Jasiony.

Magdalena PrzysięŻna – Pizarska
uśmiechnięta konbieta z jasnymi, falowanymi włosami stoi na tle ściany i trzyma w dłoni mikrofon
fot. Gość NIedzielny/Opolski

Historia tego projektu zaczęła się w niewielkiej izbie regionalnej „Szeptuchowo pod trzema miotłami”, gdzie od lat spotykają się mieszkańcy Jasiony. To miejsce, w którym gromadzę rodzinne pamiątki, przedmioty codziennego użytku naszych dziadków,ожółkłe fotografie i narzędzia, które pamiętają czasy, gdy wieś tętniła życiem. W ogrodzie ziołowym, pachnącym macierzanką i melisą, spotykają się różne pokolenia – młodsi słuchają opowieści starszych, a ci dzielą się wiedzą o roślinach i dawnych zwyczajach.

Choć sama jestem w Jasionie napływową mieszkanką, to właśnie tutaj poczułam, jak ważna jest pamięć o miejscu. Przez te kilka lat prowadzenia izby dostrzegłam, że w szufladach i na strychach tej wioski drzemią nieocenione skarby – stare dokumenty, listy, zdjęcia, wspomnienia. Materiały, które razem składają się na żywą historię tej społeczności.

I tak narodził się pomysł, by przekroczyć próg jednej izby i stworzyć coś więcej – pierwsze społeczne archiwum Jasiony. Nie jako miejsce muzealnej ciszy, ale jako żywy organizm, budowany wspólnie z mieszkańcami, dla mieszkańców. Bo historia wioski to nie abstrakcja – to losy konkretnych ludzi, ich codzienne wybory, radości i trudności, które zasługują na to, by zostały zapamiętane.

Opolszczyzna to region o złożonej i wielokulturowej historii, naznaczonej wojną i powojennymi przesiedleniami. Wiele rodzin przybyło tu z różnych stron Polski i Europy, a pamięć o ich losach często istnieje jedynie w domowych archiwach – w starych fotografiach, dokumentach, pamiątkach czy rodzinnych wspomnieniach. Brakuje jednak narzędzi i wiedzy, które pozwoliłyby je zachować i udostępnić kolejnym pokoleniom.

Projekt ma na celu utworzenie społecznego archiwum Jasiony, które pozwoli ocalić lokalne historie i przyczyni się do budowania tożsamości i integracji mieszkańców.

Na czym polega projekt?

Spotkania z mieszkańcami

Będziemy zbierać fotografie, dokumenty i pamiątki z domowych archiwów.

Zbiór z domowych archiwów

Będziemy zbierać fotografie, dokumenty i pamiątki, aby je zdigitalizować.

Nagranie jednej historii mówionej

Nagramy relację wybranej osoby z naszej społeczności, jako część historii lokalnej.

Stworzenie mapy dziedzictwa kulturowego Jasiony

Mapa w czytelnej formie graficznej ukaże ważne miejsca i opowieści związane z naszą wsią.

Dzięki projektowi powstanie pierwsze w historii Jasiony społeczne archiwum cyfrowe. Zgromadzone materiały będą dostępne nie tylko dla mieszkańców, lecz także dla badaczy i wszystkich zainteresowanych lokalną historią. Archiwum stanie się też ważnym narzędziem edukacyjnym – planujemy wykorzystywać je w działaniach międzypokoleniowych i szkolnych.

Projekt ma przynieść także efekty społeczne: integrację mieszkańców wokół wspólnej historii, wzrost świadomości lokalnego dziedzictwa i wzmocnienie działalności izby regionalnej „Szeptuchowo pod trzema miotłami”.