Paczków to miejsce o wyjątkowo złożonej strukturze społecznej i kulturowej – ukształtowanej w dużej mierze przez powojenne migracje. Pracując z lokalną społecznością, a w szczególności z grupą seniorów, dostrzegliśmy obraz miasta jako przestrzeni wielokulturowej, współtworzonej przez osoby o bardzo różnych doświadczeniach i korzeniach. Obok nielicznych już autochtonów śląskich mieszkają tu potomkowie przesiedleńców z różnych regionów Polski, a nawet rodziny polskich emigrantów powracających z Francji. To wszystko sprawiło, że w Paczkowie wykształciła się nowa, wielowarstwowa tożsamość lokalna.
Zjawisko to wpisuje się w szerszy kontekst charakterystyczny dla Górnego Śląska. Jak zauważa badaczka Justyna Kijonka, tożsamość górnośląska jest zjawiskiem złożonym i wielowymiarowym – nie istnieje jedna, jednolita tożsamość górnośląska. Mieszkańcy regionu funkcjonują w obrębie wielu nakładających się identyfikacji: regionalnych, narodowych i kulturowych. Problem w tym, że bez działań służących utrwalaniu i upowszechnianiu tej wiedzy lokalna pamięć stopniowo zanika – zwłaszcza wraz z odchodzeniem najstarszego pokolenia. A razem z nim znikają nie tylko pojedyncze historie, ale też całe doświadczenia migracji, adaptacji i budowania wspólnoty w nowym miejscu.
Kluczowym partnerem projektu jest
Spotkania z historią – zbiórka archiwaliów
Opracowanie materiałów i digitalizacja
Nagrania historii mówionej – świadkowie pamięci
Uczestnicy będą zapraszani do przynoszenia i prezentowania własnych archiwaliów – fotografii, dokumentów, pamiątek rodzinnych. Zgromadzone materiały zostaną wstępnie opisane wspólnie z ich właścicielami, a spotkania staną się przestrzenią rozmów, wspomnień i pogłębiania wiedzy o historii Paczkowa – ze szczególnym naciskiem na jego wielokulturowy charakter.
Zgromadzone zbiory zostaną zdigitalizowane z wykorzystaniem sprzętu Fundacji, zgodnie z zasadami archiwistyki społecznej. Materiały zostaną uporządkowane i opisane – z zachowaniem kontekstu osób, miejsc i wydarzeń. Trafią następnie do Otwartego Systemu Archiwizacji oraz na portal zbioryspoleczne.pl, gdzie powstanie archiwum społeczne Paczkowa.
Chcemy utrwalić pamięć najstarszego pokolenia mieszkańców poprzez nagrania oral history. Indywidualne historie i wspomnienia staną się żywym, osobistym świadectwem wielokulturowości Paczkowa, łączącym przeszłość z teraźniejszością. Chcemy, aby za parę lat osoby zainteresowane pochodzeniem swoich przodków, swoją tożsamością mogli poznać świadectwo pamięci
Projekt tworzy przestrzeń do spotkania różnych pokoleń mieszkańców – wymiany doświadczeń, wspólnej pracy nad materiałami i budowania dialogu wokół lokalnej historii.
Wystawa i inauguracja archiwum
Zwieńczeniem działań będzie otwarte wydarzenie dla mieszkańców miasta, obejmujące wystawę wybranych materiałów archiwalnych, publikację zbiorów w archiwum społecznym na portalu zbioryspoleczne.pl oraz spotkanie integracyjne połączone z drobnym poczęstunkiem. Na wydarzenie zaprosimy wszystkich mieszkańców Paczkowa, ze szczególnym uwzględnieniem młodzieży – to okazja do międzypokoleniowego spotkania i pokazania bogactwa kulturowego miasta z wielu perspektyw.
